Politiek Vlaanderen in crisis

Afgelopen weken gebeurden er in het Vlaamse politieke landschap drie zaken die ogenschijnlijk helemaal niets met elkaar te maken hebben maar die, als we er even ons vergrootglas op zetten, de haast existentiële crisis van onze politieke leiders en ideologieën blootleggen. In omgekeerd chronologische volgorde komen op de scène: premier De Wever met zijn nieuwe boek ‘Over Welvaart’, de socialistische voorzitter die de ex pr-verantwoordelijke van Tomorrowland als ‘brandmanager’ inhuurt, en de voorzitter van de liberalen die met een vingerknip of eerder ‘champagneknal’ de naam van zijn partij in ‘Anders.’ verandert.

Los van de opvallende manier waarop dit gebeurde – de drie protagonisten handelden bij deze toch wel opvallende mijlpalen zo goed als elke keer ‘soloslim’, naar eigen zeggen om het verrassingseffect te vergroten – is het niet moeilijk om de onderliggende redenen aan te halen. Eerst en vooral is er de reden waar ze zelfs open en bloot voor uitkomen: profileringsdrang. De partij en zijn ideologie moet terug op de politieke kaart gezet worden, al is het bij sommigen maar om hun eigen achterban te herinneren waar ze voor staan. De boodschappen zijn duidelijk (of zouden dat toch moeten zijn): de liberalen zijn ‘anders’ dan de rest (en daarmee is het meeste gezegd), de socialistische voorzitter is meer dan een inhoudsloze ‘fils-à-mama’ die enkel in het nieuws komt als hij stomdronken het onderbuikgevoel van Vlaanderen vertolkt (of in nuchtere toestand zijn eigen onderbuikgevoel), en de partij van de premier doet meer dan besparen alleen, ze zorgt namelijk ook voor welvaart, al zien we dat als plebs nog niet meteen.

Het mag al meteen opvallen dat de inhoudelijke boodschap van de premier al wat meer rond het lijf heeft dan de andere twee. Wat ook al meteen duidelijk maakt waar de existentiële crisis het grootst is. Liberalen en socialisten zitten tegenwoordig gezellig naast elkaar bij het kampvuur wezenloos te staren naar hun eigen ideologie die in vlammen opgaat. De reactie daarop gaat niet verder dan wat ‘kumbaya-gewauwel’ over het eigen ‘anders’ zijn, al dan niet gestut door wat feestelijke nieuwjaarschampagne en een marketingman die hopen ervaring heeft met hoe je brandjes toch nog positief in de markt kan zetten. Over de Groenen hebben we het hier niet, niet alleen omdat ze niets vermeldenswaardig uitvreten, maar ook omdat we vermoeden dat ze druk bezig zijn met hout sprokkelen voor datzelfde kampvuur.

Terug naar onze premier dus, wiens boodschap, we zeiden het al, toch wat meer rond het lijf heeft. Op zich getroost Bart De Wever zich nog de moeite om de ideologie en het debat van inhoud te voorzien, waarvoor dank. Het moet gezegd zijn dat het niet iedereen gegeven is om tegenwoordig een visie uiteen te zetten in meer dan 150 Instawoorden of TikTokframes.

In bijna 150, en ook dat kunnen we beamen, goedgeschreven bladzijden etaleert de belangrijkste politicus van het land zijn schrijverschap en diepgang. Op het eerste gezicht is dat een verademing, zeker vergeleken met het niveau van de kapoenen bij het kampvuur. Maar al gauw maakt hoop plaats voor teleurstelling. Van een geschoold academisch historicus verwacht je immers op feiten gebaseerde analyses, en dan is het jammer vast te stellen dat deze intellectueel bewust een loopje met de waarheid neemt. We kunnen niet anders dan het woord ‘bewust’ in de mond te nemen, aangezien we veronderstellen dat de geschiedenis van de sociale beweging, aangezien wij ze in de lagere school kregen, ook aan de universiteit waar De Wever studeerde werd onderwezen.

Het is ook iets wat die andere historicus Maarten Van Ginderachter is opgevallen: “Alleen al voor de 19de eeuw bevat Over welvaart twee grote misvattingen. Ten eerste stelt De Wever dat de Vlaamse beweging van bij haar ontstaan streed voor meer dan taalrechten alleen, voor een alomvattende ‘sociale rechtvaardigheid’. Ten tweede schrijft hij de opbouw van de welvaartsstaat vanaf de jaren 1880 exclusief toe aan conservatieve nationalisten, de katholieke kerk en de voorlopers van de christendemocratie. Beide stellingen kloppen historisch gezien niet.” (De Morgen, 9 februari 2026)

Je hoeft inderdaad geen academisch geschoold historicus te zijn om uit de losse pols te weten dat ons sociale zekerheid, het betaald verlof, ons pensioen, het minimumloon, het leefloon, het algemeen stemrecht (om er maar enkele te noemen) geen verworvenheden zijn van de Vlaams nationalistische beweging (zoals De Wever in zijn boek halvelings beweert), maar wel van de sociale beweging. En ja Bart, het klopt dat ìn die sociale beweging ook het Vlaams nationalisme vertegenwoordigd was, maar het omdraaien van die rollen is een bewuste leugen. Ik zeg het nogmaals, want ik schuw de grote woorden hier niet (daarvoor is dit debat te belangrijk, zie verder): het is een grove leugen.

En leugens zijn niet ongevaarlijk. Ook de halfslachtige niet. Want terwijl blauw, rode en groene voorzitters zich bij het kampvuur afvragen wat ze nog te vertellen hebben aan het voetvolk, wankelt de burcht van de democratie door een stormram van halve en hele leugens. Om het feestje niet te vergallen en het vuur gezellig gaande te houden, slepen van rechts ogenschijnlijk sympathieke tooghangers worst en bier aan. Net zoals in die ‘goede oude dagen’ toen het sociaal verzet gesmoord werd door de geur van verse ‘saucissen’. Op 150 jaar (of 150 bladzijden) is er nog niet zo heel veel veranderd.